Laat, niet te laat

op zondag, 02 februari 2020

‘Ik zat een paar meter bij Rutte vandaan toen hij excuses maakte. De woorden kwamen recht uit zijn hart, het heeft me zeer geraakt. Na afloop kwam hij naar me toe om me te omhelzen. Wat hij precies heeft gezegd houd ik voor me, hij was duidelijk geëmotioneerd. Ik heb hem bedankt voor zijn woorden. Ik vind het echt fantastisch dat hij dit gedaan heeft.’

Zo reageerde Menno ten Brinke, rabbijn bij de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam. Er stonden in de NRC van maandag 27/1 (dè datum) nog enkele ontroerde reacties. Het heftigst was die van Zoni Weisz, die namens de internationale Sint- en Roma- gemeenschappen sprak: ‘De excuses van Rutte kwamen uit de hemel vallen. Ik was er bij toen hij ze uitsprak en er ging een golf door me heen. Of moet ik zeggen: het sloeg in als een bom.’

De toespraak van Rutte zondag 26/1 bij het Spiegelmonument hield, was kort en bondig. De woorden die hij namens het kabinet sprak waren zorgvuldig gekozen. Alles stond op zijn plek, het geheel was wel overwogen. Een groot citaat nu.

‘Toen een groep landgenoten onder een moordadig regime apart werd gezet, buitengesloten en ontmenselijkt, zijn we tekortgeschoten. Toen het gezag een bedreiging werd, zijn onze overheidsinstanties tekortgeschoten, als hoeders van recht en veiligheid. Zeker, ook binnen de overheid was er individueel verzet, maar te veel Nederlandse functionarissen voerden uit wat de bezetter van hen vroeg. Anderen verdroegen het grote kwaad in de hoop nog iets goeds te kunnen doen -wat soms lukte, maar veel vaker niet. En de bittere consequenties van registratie en deportatie werden niet tijdig en niet voldoende onderkend’.

‘Nu de laatste overlevenden nog onder ons zijn, bied ik vandaag namens de regering excuses aan voor het overheidshandelen van toen. Dat doe ik in het besef dat geen woord zoiets groots en gruwelijks als de Holocaust ooit kan omvatten’.

Het siert de regering dat zij een onrecht van ongekende omvang heeft benoemd en er excuses voor heeft aangeboden. Een orde die is verstoord, een rechtsbeginsel dat met de voeten is getreden wordt in deze verklaring erkend en in ere hersteld. Er zit iets theocratisch in! De overheid is niet neutraal. Er zijn dingen van een hogere orde. Vertrouwen dat geschonden is, menselijk kapitaal dat vernietigd is, -de overheid heeft er een rol in gespeeld. Ontroerend dat dit niet langer verdrongen wordt maar uitgesproken!

Geweldig vind ik ook dat er aan Rutte’s toespraak geen eindeloze, beschamende debatten in de Tweede Kamer vooraf zijn gegaan maar dat er voor de politiek en het grote publiek onverwacht met gezag werd gesproken!

Kan de Protestantse Kerk, de synode en het moderamen, hier geen voorbeeld aan nemen? Wordt het in navolging van de Nederlandse Spoorwegen en nu de Nederlandse regering niet de hoogste tijd onze rol als kerken (hervormd en gereformeerd) en als christenen eerlijk en nederig onder ogen te zien?!

ds. Treuren

Evert NieuwkoopLaat, niet te laat